Zespół podworski w Masłowicach

Już w 1511 r. wymienia się w Masłowicach trzy folwarki, należące w okresie staropolskim do Masłowskich h. Samson, a po 1814 r. do Kręckich h. Nadelwicz, w których ręku majątek pozostał do II wojny światowej. Ostatnim właścicielem był Edward Kręcki, dobra masłowickie znane były wówczas z hodowli koni; w 1934 r. miały powierzchnię 638 ha. W czasie drugiej wojny światowej majątek dostał się w ręce niejakiego Schwarza, Niemca, zaś krótko po wojnie służył za kwaterę dla oficerów radzieckich. Następnie utworzono z folwarku PGR, a od 1967 r. dwór zajmowany jest przez Stację Doświadczalną Oceny Odmian.
Do folwarku należały przed I wojną światową gorzelnia i młyn wodny.

Eklektyczny dwór pochodzi z XIX w., dawna oficyna dworska i stajnie z l. 1820-30. Do zespołu podworskiego należy również murowana klasycystyczna kaplica z pocz. XIX w i brama wjazdowa. Wszystkie zabudowania murowane z wapienia i cegły.
Najstarszą część dworu zbudowano w 1820 r. (tylne skrzydło budynku), gdzie później znalazły swoje miejsce łazienki i kuchnia dworska. Część reprezentacyjna wzniesiona została w 1860 r., powstały wtedy m. in. sala balowa i sień. Ostatnim etapem rozbudowy było dobudowanie ok. 1880 r. od północy części piętrowej i rozebranych później pomieszczeń przy tylnym skrzydle.
Łatwo dostrzegalne w bryle budynku są poszczególne etapy jego powstawania. Elewacja frontowa jest wyraźnie podzielona na symetryczną część z gankiem z 1860 r. i później dobudowany piętrowy fragment. Zwracają uwagę duże zamknięte półkoliście okna, portyk oparty na 4 drewnianych kolumienkach i dwóch półkolumnach wtopionych w lico ściany. Na szczególną uwagę zasługuje bogate, oryginalnie skomponowane belkowanie wieńczące ścianę. Całość kryta jest dachem dwuspadowym. Odmienny, neorenesansowy charakter ma część piętrowa, z elewacją wyraźnie podzielona gzymsami i narożami ozdobionymi boniowaniem, przykryta dachem jednopołaciowym. Okno parteru z obramieniem, na piętrze z naczółkiem.
Wewnątrz zachowały się niektóre elementy dawnego wyposażenia, m.in. spiralne schody w części piętrowej i część stolarki drzwiowej. Niestety, zniszczeniu uległy mozaiki na podłogach i kominki.

Dwór otacza park o powierzchni 2,98 ha z licznymi pomnikami przyrody: cisem pospolitym (170 cm obwodu), dębami szypułkowymi (480, 480, 460, 390, 430), dębem bezszypułkowym (330), orzechem czarnym (290), klonem zwyczajnym (410), wiązem szypułkowym (330) i lipą drobnolistną (340).
Na południe od dworu znajdują się słabo czytelne pozostałości dawnej siedziby Masłowskich z XVI-XVII w.

Zabudowa

W ewidencji konserwatorkiej gminy znajdują się domy:
drewniane

  • Masłowice 22 - pocz. XX w.
  • Masłowice 68 - 1945 r.
  • Masłowice 104 - l. 30-te XX w.

murowane

  • Masłowice 4 - 1918  r.
  • Masłowice 67 - 1945 r.
  • Masłowice 85 - l. 1939-43